Een recente ontdekking in Marokko zou ons begrip van de menselijke evolutie kunnen herschrijven en een potentiële laatste gemeenschappelijke voorouder van de moderne mens, de Neanderthalers en de Denisovans, kunnen aanwijzen. De fossielen – waaronder kaakbeenderen, een beenbot, wervels en tanden – zijn decennialang opgegraven in de Grotte à Hominidés-grot en zijn nu gedateerd op ongeveer 773.000 jaar geleden.
De betekenis van de vondst
Deze datering is van cruciaal belang omdat hierdoor de fossielen precies binnen het tijdsbestek van de laatste gedeelde voorouder van Homo sapiens, Neanderthalers en Denisovans worden geplaatst. Terwijl eerdere theorieën een Europese oorsprong voor deze voorouder veronderstelden (zoals de Homo antecessor -fossielen gevonden in Spanje), vertonen de Marokkaanse exemplaren een unieke mix van primitieve en geavanceerde eigenschappen.
Volgens Abderrahim Mohib, co-auteur van het onderzoek: “We kunnen zeggen dat de gedeelde afkomst tussen deze drie soorten misschien in Grotte à Hominidés in Casablanca ligt.” Dit suggereert dat Noord-Afrika een centralere rol speelde in de menselijke evolutie dan eerder werd gedacht.
Hoe de datering tot stand kwam
Het bepalen van de ouderdom van de fossielen was niet eenvoudig. Het onderzoeksteam gebruikte een techniek genaamd magnetostratigrafie, die berust op het feit dat het magnetische veld van de aarde periodiek omdraait. Door ijzerrijke mineralen in het sediment rondom de botten te analyseren, brachten ze de fossielen in verband met een bekende magnetische omkering die 773.000 jaar geleden plaatsvond.
De geschiedenis en de fossiele context van de grot
De Grotte à Hominidés-grot bevindt zich in een steengroeve en de eerste onderkaak werd al in 1969 ontdekt. Andere vondsten, waaronder wervels en een andere onderkaak, volgden in 2008 en 2009. De fossielen werden met name gevonden vermengd met dierlijke resten, waaronder bewijs van aaseters door roofdieren zoals hyena’s; op één been zijn zelfs tandsporen te zien. Dit suggereert dat de grot diende als een hol voor grote carnivoren, wat mogelijk heeft bijgedragen aan de ophoping van fossielen.
Wat maakt deze fossielen anders?
De Marokkaanse fossielen zijn niet alleen oud; ze zijn een mozaïek van eigenschappen. Ze combineren kenmerken die doen denken aan oudere Afrikaanse mensachtigen, zoals Homo erectus, met kenmerken die te zien zijn in latere Afrikaanse en Euraziatische exemplaren. Deze ‘tussenliggende’ morfologie suggereert een overgangssoort, die mogelijk een cruciale stap vertegenwoordigt in de divergentie van de menselijke stamboom. De fossielen zijn complexer dan de eerder voorgestelde Homo antecessor -fossielen uit Spanje, en vertonen een grotere mix van voorouderlijke en moderne kenmerken.
“Ze vertonen een combinatie van primitieve en meer geavanceerde eigenschappen, wat wijst op menselijke populaties die dicht bij deze fase van divergentie zitten”, legt Mohib uit. “Ze bevestigen dus de diepe ouderdom van de Afrikaanse wortels van onze soort en benadrukken de sleutelrol van Noord-Afrika in de belangrijkste stadia van de menselijke evolutie.”
Deze ontdekking versterkt het idee dat de menselijke evolutie geen lineaire progressie was, maar een complex vertakkingsproces. Het onderstreept het belang van voortgezette fossielenexploratie in Afrika, die verdere aanwijzingen kan bevatten voor de oorsprong van onze soort. De Marokkaanse fossielen dienen als een krachtige herinnering dat ons evolutionaire verhaal verre van compleet is.
