Archeologische DNA-analyse toont aan dat sommige druivensoorten, waaronder Pinot Noir, al minstens 500 jaar genetisch consistent zijn gebleven – en in sommige gevallen zelfs langer. De bevindingen, gepubliceerd in Nature Communications, geven een nieuwe vorm aan ons begrip van de geschiedenis van het wijnmaken en de verrassende stabiliteit van bepaalde wijnstokken.
De volharding van Pinot Noir
Onderzoekers analyseerden 54 oude druivenpitten van archeologische vindplaatsen in heel Frankrijk en Ibiza, daterend van 2000 v.Chr. tot de late middeleeuwen (ongeveer 500 jaar geleden). Uit het onderzoek bleek dat sommige druivensoorten eeuwenlang vrijwel onveranderd zijn gebleven. Een monster uit Valenciennes, Noord-Frankrijk, bleek genetisch identiek aan de moderne Pinot Noir, wat betekent dat wijndrinkers tegenwoordig van dezelfde druivensoort genieten als die in de 15e of 16e eeuw.
Vroege handel en vegetatieve voortplanting
De auteurs van het onderzoek, geleid door antropoloog Ludovic Orlando van de Universiteit van Toulouse, vonden bewijs dat zowel wilde als gedomesticeerde wijnstokken al 2.800 tot 2.400 jaar geleden werden gebruikt. Cruciaal was dat het team genetisch identieke klonen identificeerde over verschillende tijdsperioden. Dit suggereert dat oude wijnmakers sterk afhankelijk waren van vegetatieve voortplanting – het kweken van nieuwe planten uit stekken in plaats van uit zaden – om gewenste eigenschappen te behouden.
Dankzij deze methode konden gemeenschappen al in de ijzertijd (624–400 v.Chr.) druivenvariëteiten over grote afstanden, soms honderden kilometers, verhandelen.
Waarom Frankrijk?
De keuze voor Frankrijk als focuspunt voor dit onderzoek was niet willekeurig. De lange wijnbouwgeschiedenis van het land en zijn positie als belangrijk mediterraan handelsknooppunt maken het ideaal voor het volgen van de ontwikkeling van de genetica van wijnstokken. De studie benadrukt hoe de regio centraal heeft gestaan in de evolutie van moderne wijnbereidingspraktijken.
Implicaties voor de moderne wijnbouw
De bevindingen tonen de opmerkelijke lange levensduur van bepaalde druivenrassen aan en hun rol in het vormgeven van de hedendaagse wijnproductie. Het feit dat sommige variëteiten al eeuwenlang bestaan, onderstreept de effectiviteit van vegetatieve vermeerdering bij het behouden van genetische consistentie. Dit daagt het idee uit dat alle wijndruiven voortdurend evolueren door natuurlijke selectie.
In wezen laat dit onderzoek zien dat sommige wijnen niet alleen al eeuwenlang op dezelfde manier gemaakt worden, maar dat juist de druiven zelf een levende link met het verleden zijn. De consistentie van deze eeuwenoude lijnen suggereert dat bepaalde smaken en kenmerken opzettelijk in stand zijn gehouden door menselijk ingrijpen gedurende millennia.
