Onderzoekers van de Universiteit van Californië, Berkeley, onderzoeken opnieuw honderd mysterieuze radiosignalen die in de verre ruimte zijn gedetecteerd, in de hoop eindelijk vast te stellen of er aanwijzingen zijn voor buitenaards leven. Deze hernieuwde inspanning is gebaseerd op bijna drie decennia aan gegevens en de ongekende bijdrage van miljoenen vrijwillige computergebruikers over de hele wereld.
De kracht van gedistribueerd computergebruik
De zoektocht naar buitenaardse intelligentie (SETI) is altijd beperkt geweest door rekenkracht. Het analyseren van grote hoeveelheden radiogegevens vereist verwerkingscapaciteiten die ooit exclusief waren voor grote instellingen. In 1999 realiseerden wetenschappers zich echter het potentieel om de collectieve verwerkingskracht van personal computers te benutten. Het SETI@home -project was geboren en nodigde individuen uit om software te downloaden die op passieve wijze gegevens analyseerde die waren verzameld door het Arecibo Observatorium in Puerto Rico.
Dit was niet alleen een theoretische oefening; de schaal was opmerkelijk. Binnen enkele dagen trok het project meer dan 200.000 deelnemers, en uiteindelijk werden er binnen een jaar meer dan 2 miljoen downloads uit meer dan 100 landen behaald. Dankzij de gecombineerde verwerkingskracht van deze thuis-pc’s konden onderzoekers gegevens analyseren op manieren die voorheen onmogelijk waren. Zoals Eric Korpela, een van de astronomen van het project, opmerkte, was dit “de meest gevoelige smalbandige zoektocht naar grote delen van de hemel.”
De uitdaging van het filteren van ruis
De gegevens waren niet simpelweg een kwestie van luisteren naar duidelijke buitenaardse boodschappen. De beweging van de aarde rond de zon en de potentiële beweging van buitenaardse beschavingen die uitzenden, creëerden een Doppler-effect, waardoor de frequenties in de loop van de tijd verschoven. Om hiermee rekening te houden, ontwikkelden onderzoekers complexe algoritmen om een breed scala aan mogelijke frequentieafwijkingen te analyseren. Dit vereiste een enorme rekenkracht – vermenigvuldigd met meer dan 10.000, volgens David Anderson, een van de computerwetenschappers van het project – maar het gedistribueerde netwerk van pc’s maakte dit haalbaar.
Van miljarden naar een laatste paar
Tegen de tijd dat SETI@home in 2020 werd afgerond, had het team ongeveer 12 miljard signalen van interesse geïdentificeerd. Deze werden teruggebracht tot ongeveer 2 miljoen met behulp van supercomputers, en verder verfijnd door het elimineren van interferentie van satellieten, uitzendingen en zelfs gewone huishoudelijke apparaten. Dit proces isoleerde uiteindelijk ongeveer 100 signalen die meer onderzoek waard waren.
Sinds juli 2025 gebruiken onderzoekers de vijfhonderd meter lange Aperture Spherical Telescope (FAST) van China om deze gebieden in de ruimte opnieuw te onderzoeken. Studies gepubliceerd in The Astronomical Journal beschrijven zowel de successen als de tekortkomingen van het project, wat suggereert dat toekomstige inspanningen zullen profiteren van de geleerde lessen.
Een realistische kijk
Ondanks de inspanningen erkennen wetenschappers dat de kansen klein blijven. Arecibo’s beperkte luchtdekking en het ontbreken van onmiddellijk opvallende signalen temperen de verwachtingen. Zoals Korpela toegeeft: “Er is een kleine teleurstelling dat we niets hebben gezien.” Grotere telescopen en langere waarnemingstijden zijn nodig om dieper de ruimte in te gaan.
De erfenis van het project reikt echter verder dan directe resultaten. SETI@home demonstreerde de kracht van crowdsourcing en burgerwetenschap, en bewees dat zelfs zonder een definitieve ontdekking het streven naar buitenaardse intelligentie de grenzen van wetenschappelijk onderzoek kan verleggen. Het potentieel voor toekomstige projecten, waarbij gebruik wordt gemaakt van hogere internetsnelheden en geavanceerdere computers, blijft veelbelovend.
Zelfs als er geen signaal wordt gevonden, heeft het project een nieuwe maatstaf voor de gevoeligheid van SETI-onderzoek vastgesteld. Als er een detecteerbaar signaal bestond, zou het gevonden zijn.
