In november 1970 spoelde een ruim 13 meter lange potvis aan in de buurt van Florence, Oregon, waardoor een biologisch gevaar ontstond dat lokale functionarissen niet konden wachten om op te lossen. De stank was overweldigend, en in plaats van de natuur haar gang te laten gaan – een proces dat grofweg twee jaar zou hebben geduurd – koos de staat voor een drastische oplossing: dynamiet. Dit was geen geïsoleerd incident; Bij de aanpak van het ‘probleem oplossen’ uit het midden van de 20e eeuw waren vaak explosieven betrokken, zelfs op zee, waar dynamiet werd gebruikt om haaien te vangen en te helpen bij de walvisvangst.
De State Highway Division, verantwoordelijk voor de kustlijn van Oregon, behandelde het karkas van de walvis als een obstakel. Op een maandag nestelde het opgeblazen lichaam zich in de monding van de rivier de Siuslaw, en donderdag waren de bemanningen gaten aan het graven om twintig kisten dynamiet van 50 pond te planten. Het doel was om de walvis in hanteerbare stukken te schieten, die door het getij naar zee zouden worden gedragen. De realiteit was… rommelig.
Toen de explosieven tot ontploffing kwamen, was het resultaat geen gecontroleerde fragmentatie. In plaats daarvan barstte er een ‘blubber-sneeuwstorm’ los, die bloed en spieren dertig meter de lucht in stuurde en neerdaalde op toeschouwers op een kwart mijl afstand. Een stuk van een meter lange walvis stortte zelfs in het dak van een auto op de parkeerplaats. Ondanks de chaos verklaarde assistent-districtswegingenieur George Thornton: ‘Het ging precies goed’, blijkbaar onaangedaan door het bloedbad. De stank bleef opmerkelijk genoeg hangen. Bulldozers begroeven de grotere brokken, terwijl de meeuwen het werk moesten afmaken.
Waarom dit ertoe doet: Het incident benadrukt een verschuiving in de manier waarop we omgaan met milieuproblemen. In het verleden waren onmiddellijke, krachtige oplossingen gebruikelijk, ook al waren ze ecologisch ondeugdelijk. Tegenwoordig wordt het op natuurlijke wijze laten ontbinden van een walvis beschouwd als de meest effectieve en veiligste aanpak, waarbij voedingsstoffen worden teruggevoerd naar het voedselweb. De toegenomen walvisstrandingen als gevolg van menselijke factoren (ondervoeding, botsingen, verstrikking) maken echter soms interventie noodzakelijk. De huidige praktijk geeft de voorkeur aan begraven boven de vloedlijn, hoewel er zorgen blijven bestaan over chemische uitloging en de mogelijke aantrekking van haaien.
Het verhaal van de exploderende walvis is meer dan alleen een bizarre anekdote; het herinnert ons eraan hoe onze relatie met de natuur is geëvolueerd. De stad Florence, Oregon, herdenkt de gebeurtenis nu met Exploding Whale Memorial Park, een duistere maar humoristische erkenning van een uniek explosief hoofdstuk in kustbeheer.
