Het succes van oude beschavingen hangt vaak af van bekende factoren: militaire macht, infrastructuur en handelsnetwerken. Recent onderzoek onthult echter een verrassend weinig glamoureuze maar cruciale component in de welvaart van het pre-Inca Chincha-koninkrijk (1000–1400 CE): zeevogelguano, beter bekend als vogelpoep.
De kracht van eeuwenoude meststoffen
Het Chincha-koninkrijk, dat bloeide in het huidige zuiden van Peru, werd uiteindelijk zonder conflicten opgenomen in het Inca-rijk. Een studie gepubliceerd in PLOS One suggereert dat hun economische basis berustte op een zeer effectieve, natuurlijke meststof: vogelguano. Volgens hoofdauteur Jacob Bongers, een digitale archeoloog aan de Universiteit van Sydney, speelde deze meststof een belangrijke rol bij het vergroten van de maïsopbrengsten en het uitbreiden van handelsroutes.
“Pre-Spaanse gemeenschappen in het zuiden van Peru gebruikten zeevogelguano om maïs te verbouwen minstens 800 jaar geleden… waardoor lokale gemeenschappen de oogstopbrengsten konden vergroten en handelsnetwerken konden uitbreiden.”
Hoe het werkte: stikstofrijk voordeel
Onderzoekers analyseerden geconserveerde maïskolven en vonden ongebruikelijk hoge stikstofniveaus, wat wijst op het gebruik van guano. Zeevogels produceren met hun mariene dieet stikstofrijke uitwerpselen, ideaal voor verrijking in de landbouw. Rond 1250 CE vervoerden de Chincha waarschijnlijk guano van de nabijgelegen Chincha-eilanden.
Ecologische kennis en culturele betekenis
Het belang van guano wordt verder versterkt door archeologisch en historisch bewijsmateriaal. Op keramiek, textiel en muurgravures zijn zeevogels, vissen en maïs afgebeeld, wat het diepgaande begrip van de Chincha van de natuurlijke wereld illustreert. Co-auteur Jo Osborn, een antropologische archeoloog aan de Texas A&M University, stelt dat dit niet alleen een extractief proces was, maar ook een cultureel proces:
“Hun unieke wereldbeeld, dat verering van de eilanden en een diep respect voor guanovogels omvatte, stelde hen in staat een essentiële hulpbron duurzaam te beheren… waardoor hun welvaart werd aangewakkerd en uiteindelijk hun succesvolle opname in het Inca-rijk werd vergemakkelijkt.”
Het succes van de Chincha ging niet alleen over het gebruiken van guano; het ging over het begrijpen van de rol ervan in een breder ecologisch systeem. Deze integratie van kennis in hun samenleving vergemakkelijkte hun groei en uiteindelijke assimilatie in het Inca-rijk.
Samenvattend benadrukt de welvaart van het Chincha-koninkrijk de vaak over het hoofd geziene rol van natuurlijke hulpbronnen en ecologisch inzicht bij het vormgeven van oude beschavingen. Het verhaal herinnert ons eraan dat zelfs de meest onverwachte elementen, zoals vogelpoep, een belangrijke rol kunnen spelen in de opkomst en ondergang van rijken.
