Bijna dertig jaar nadat een computer voor het eerst een regerend wereldkampioen schaken versloeg, gaat het spel een nieuwe fase van automatisering in. Joshua Stanley Robotics, een online maker en YouTuber, heeft een volledig functioneel, zelfspelend schaakbord gebouwd dat niet alleen menselijke bewegingen begrijpt, maar ook zijn eigen bewegingen uitvoert – en wint.
De opkomst van geautomatiseerd schaken
De historische nederlaag van Garry Kasparov in 1997 tegen Deep Blue van IBM luidde het begin van een trend in. Moderne schaakengines zijn nu zo geavanceerd dat zelfs grootmeesters er op smartphones tegen strijden. Al deze vooruitgang is echter nog steeds afhankelijk van een mens om de stukken fysiek te verplaatsen. Dat is aan het veranderen, nu hobbyisten als Stanley de innovatie op het gebied van fysieke automatisering stimuleren. Deze verschuiving benadrukt de voortdurende integratie van AI in toepassingen in de echte wereld, die verder gaat dan digitale simulaties.
Hoe het werkt: magneten en motoren
Het ontwerp van Stanley maakt gebruik van magneten die zijn ingebed in op maat gemaakte 3D-geprinte schaakstukken. Een printplaat (PCB) onder het bord bevat magnetische sensoren die detecteren wanneer een stuk wordt verplaatst. Om zijn eigen stukken te verplaatsen, trekt een elektromagneet, geleid door een gemotoriseerd mechanisme, de gemagnetiseerde stukken over het bord. Deze eenvoudige maar effectieve methode omzeilt de complexiteit van robotarmen, die Stanley aanvankelijk onderzocht maar onbetrouwbaar vond.
Het ‘brein’ van de operatie is Stockfish, een veelgebruikte open-source schaakengine. Stanley integreerde deze engine via een Python-script, waarbij fysieke bewegingen werden vertaald naar digitale input en omgekeerd. Het systeem kan de moeilijkheidsgraad aanpassen, waardoor Stanley – die toegeeft geen schaakexpert te zijn – ervoor kan zorgen dat hij consequent verliest.
Beperkingen en commerciële alternatieven
Hoewel functioneel, heeft het bord beperkingen. Ridderbewegingen, waarbij andere stukken moeten worden gepasseerd, kunnen botsingen veroorzaken. Gevangen stukken moeten handmatig worden verwijderd. Ondanks deze nadelen beschouwt Stanley het project als een succes, waarbij de “spanning” wordt benadrukt die wordt gecreëerd door de verborgen beweging en het motorgezoem.
Er bestaan verschillende commerciële alternatieven. De Miko-Chess Grand is bijvoorbeeld te koop voor $ 497 en gebruikt een soortgelijk magnetisch systeem in een gepolijst houten ontwerp. Het Phantom-schaakbord kan zelfs verbinding maken met online platforms zoals Chess.com, waardoor fysiek spelen tegen menselijke tegenstanders op afstand mogelijk is.
Van uitdaging tot leermogelijkheid
Stanley’s project valt op als een demonstratie van doe-het-zelftechniek. Het primaire doel was niet commerciële levensvatbaarheid, maar technische verkenning. Stanley merkt zelf op dat de build een excuus was om Python-codering te leren, waardoor een waardevolle set vaardigheden aan zijn repertoire werd toegevoegd.
“Over het algemeen ben ik erg tevreden met hoe dit project is verlopen… Het gaf me een goed excuus om te gaan leren coderen in Python, wat een bonusdoel voor mij was.”
Het zelfspelende schaakbord demonstreert de groeiende toegankelijkheid van AI-gestuurde automatisering. Door open source software te combineren met doe-het-zelf-hardware verleggen projecten zoals die van Stanley de grenzen van wat mogelijk is buiten de traditionele technische pijplijnen.
