Ondanks de snelle afname van het zee-ijs in de Noordpool, vertonen ijsberen in de Spitsbergen-archipel een verrassend vermogen om hun lichaamsconditie op peil te houden, wat eerdere verwachtingen over de kwetsbaarheid van de soort voor klimaatverandering in twijfel trekt. Uit een nieuw onderzoek over een periode van 24 jaar blijkt dat de algehele gezondheid van deze beren niet is achteruitgegaan, ook al krimpt hun ijzige leefgebied in een alarmerend tempo.
De studie: monitoring van een veranderend Noordpoolgebied
Onderzoekers van het Noorse Poolinstituut volgden ruim 770 ijsberen rond Spitsbergen en voerden tussen 2000 en 2019 meer dan duizend lichaamsmetingen uit. De regio heeft een dramatische vermindering van de duur van het zee-ijs ervaren – ruim twee maanden korter dan twintig jaar geleden. Deze snelle verandering in het Arctische milieu is een kritische indicator van de impact van de opwarming van de aarde op ecosystemen op hoge breedtegraden.
Ondanks dit verlies aan leefgebied bleef de lichaamsconditie-index (BCI) van de beren stabiel en herstelde zich zelfs van een dip die in de jaren negentig werd waargenomen. De bevindingen, gepubliceerd in Scientific Reports, verrasten aanvankelijk het onderzoeksteam, dat verwachtte een duidelijk verband te zien tussen ijsverlies en afnemende gezondheid van de beer.
Waarom dit ertoe doet: voorbij Spitsbergen
De veerkracht van de ijsberen op Spitsbergen benadrukt de complexiteit van het voorspellen van de reacties van soorten op klimaatverandering. Hoewel de bredere Arctische bevolking met ernstige bedreigingen wordt geconfronteerd, suggereert deze plaatselijke aanpassing dat sommige groepen flexibeler kunnen zijn dan eerder werd aangenomen. Deze waarneming doet niets af aan het algehele gevaar voor ijsberen, maar roept wel vragen op over de mechanismen waarmee sommige populaties het hoofd kunnen bieden.
Onderzoekers geloven dat veranderingen in het voedingspatroon een rol kunnen spelen: met minder zee-ijs concentreren zeehonden zich in de resterende gebieden, waardoor ze gemakkelijker te jagen zijn. Beren zijn mogelijk ook steeds afhankelijker van alternatieve voedselbronnen, zoals karkassen van walrussen of rendieren.
Het grotere plaatje: wat we nog steeds niet weten
Lori Quakenbush, onderzoeker bij het Alaska Department of Fish and Game, wijst erop dat de overleving van ijsberen afhangt van een complex samenspel van leefgebied, beschikbaarheid van prooien en het vermogen van de beren om energie op te slaan. Soortgelijke veerkracht is waargenomen in andere subpopulaties, zoals die in de Tsjoektsjische Zee.
De unieke omstandigheden op Spitsbergen garanderen echter geen vergelijkbare resultaten elders. De langetermijnvooruitzichten blijven onzeker: het aanhoudende verlies van zee-ijs zal deze beren uiteindelijk voorbij een omslagpunt duwen, maar voorlopig trotseren ze de verwachtingen. De studie benadrukt de noodzaak van voortdurende monitoring om de volledige capaciteiten van ijsberen als soort in een snel veranderende wereld te begrijpen.
De bevindingen suggereren dat ijsberen zich beter kunnen aanpassen dan eerder werd gedacht, maar deze veerkracht is geen garantie tegen achteruitgang op de lange termijn. De toekomst van deze dieren hangt nog steeds af van het beperken van de klimaatverandering en het behoud van hun resterende leefgebied.
