Al meer dan een eeuw lang registreert menselijk haar stilletjes een dramatische afname van de blootstelling aan lood, een giftig metaal dat verband houdt met ernstige gezondheidsproblemen. Een nieuwe studie gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences USA analyseerde haarmonsters uit 1916, waaruit bleek dat de loodniveaus sinds de jaren zestig met een factor van meer dan 100 zijn gedaald. Dit gaat niet alleen over haarverzorging – het is een verhaal over het werken van het milieubeleid en de kwetsbaarheid van de vooruitgang.
Het onverwachte archief: haar als historisch record
Wetenschappers onder leiding van Ken Smith van de Universiteit van Utah ontdekten dat haar fungeert als een verrassend accuraat historisch archief. Strengen die tientallen jaren lang zijn verzameld en bewaard, bevatten sporen van chemicaliën die uit de omgeving zijn opgenomen, waaronder lood. Dit onderzoek gaat niet over ijdelheid – het gaat over het gebruik van over het hoofd gezien biologisch materiaal om veranderingen in het milieu te volgen.
Het onderzoek concentreerde zich op monsters uit het gebied rond Salt Lake City, waarbij het loodgehalte in zowel de haarschacht als de buitenste laag (schubbenlaag) werd geanalyseerd. Het onderscheid is van belang: lood in de haarschubben duidt op besmetting via de lucht, terwijl lood in het haar blootstelling via voedsel of water suggereert. De trend is duidelijk: de piekblootstelling aan lood vond plaats in de jaren zestig, met niveaus die 120 keer hoger waren dan die gevonden in monsters uit de periode 2020-2024.
Het keerpunt: milieuregels
De scherpe daling van de blootstelling aan lood valt samen met de oprichting van de Environmental Protection Agency (EPA) in 1970 en de goedkeuring van historische milieuwetgeving zoals de Clean Air en Clean Water Acts. Dit was geen toeval. In het onderzoek wordt ook melding gemaakt van de sluiting van twee loodsmelterijen in Salt Lake City tijdens deze periode, wat nog een factor aan de verbetering toevoegt.
“Ik denk dat het een soort showstopper is om de kracht van milieubescherming te laten zien”, zegt Ken Smith.
Het onderzoek toont aan dat zelfs kleinschalige studies duidelijke trends kunnen onthullen, waardoor het idee wordt uitgedaagd dat alleen grote datasets zinvol zijn. Onderzoekers waren in staat de blootstelling aan lood verder terug in de tijd te volgen dan voorheen mogelijk was met behulp van traditionele bloedmonsteranalyse, die pas eind 20e eeuw wijdverspreid werd.
Waarom dit belangrijk is: implicaties voor gezondheid en beleid
De afname van de blootstelling aan lood is een belangrijk succesverhaal voor de volksgezondheid. Lood is een krachtig gif met levenslange gevolgen: cognitieve stoornissen en leerstoornissen bij kinderen, en nier- en cardiovasculaire problemen bij volwassenen. Zelfs vandaag de dag blijven sommige Amerikanen blootgesteld, wat de voortdurende noodzaak van waakzaamheid onderstreept.
Het onderzoek herinnert ons er duidelijk aan dat milieuwinst niet permanent is. Elke terugdraaiing van het vervuilingsbeleid zou tientallen jaren van vooruitgang ongedaan kunnen maken. Zoals milieu-epidemioloog Katarzyna Kordas waarschuwt: “We kunnen onze waakzaamheid niet laten verslappen en zeggen: ‘Dit is een opgelost probleem.’”
De belangrijkste conclusie? Effectieve milieuregelgeving werkt, en het handhaven ervan is van cruciaal belang voor de bescherming van de volksgezondheid. Het verleden blijft in ons haar bewaard – een stille getuigenis van zowel de vooruitgang als het altijd aanwezige risico van terugval.
