Nowa analiza genetyczna pokazuje, że upodobanie komarów do ludzkiej krwi wyewoluowało znacznie wcześniej, niż wcześniej sądzono, zbiegając się z pojawieniem się Homo erectus w Azji Południowo-Wschodniej.
Długa historia konfliktu między komarami a ludźmi
Komary są prawdopodobnie najbardziej śmiercionośnymi zwierzętami dla ludzi, powodując ponad 600 000 zgonów rocznie z powodu chorób takich jak malaria, wirus Zachodniego Nilu i gorączka denga. Jednak nie wszystkie rodzaje komarów są równie zabójcze. Głównym zagrożeniem jest grupa Anopheles leucosphyrus, która stanowi jedynie niewielką część z około 3500 znanych gatunków komarów.
Niedawne badanie opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports wykazało zaskakujący fakt: ewolucyjny zwrot w kierunku żywienia się ludzką krwią rozpoczął się około 1,8 miliona lat temu – znacznie wcześniej niż poprzednie szacunki. Ta zmiana zbiegła się z migracją wczesnych hominidów, w tym Homo erectus, do Azji Południowo-Wschodniej.
Jak przeprowadzono badanie
Międzynarodowy zespół biologów przeanalizował DNA 38 komarów z 11 gatunków Leucosphyrus zebrane w latach 1992–2020. Korzystając z zaawansowanego modelowania komputerowego, zrekonstruował historię ewolucji owadów, śledząc tempo mutacji w czasie. Analiza wykazała, że w tej grupie preferencja dla ludzkiej krwi wyewoluowała tylko raz, szczególnie w regionie Archipelagu Sundajskiego (Borneo, Jawa, Półwysep Malakka i Sumatra).
Przed tą mutacją komary żywią się krwią innych naczelnych zamieszkujących ten obszar. Jednak wraz z pojawieniem się Homo erectus na archipelagu Sunda, około 1,8 miliona lat temu, komary zaczęły się przystosowywać, tworząc receptory genetyczne wykrywające zapach ludzkiego ciała.
Obalanie istniejących teorii
Odkrycie obala wcześniejsze teorie, które sugerowały, że karmienie ludzką krwią rozpoczęło się pomiędzy 509 000 a 61 000 lat temu. Nowe dowody genetyczne przesuwają te ramy czasowe o ponad milion lat wstecz, co wskazuje, że komary miały mnóstwo czasu, aby rozwinąć swoje śmiercionośne skłonności, zanim współczesny człowiek przybył do tego regionu (około 76 000–63 000 lat temu).
„Badanie ewolucji komarów może pomóc wypełnić luki w ewolucji i migracji homininów, szczególnie w regionach takich jak Azja Południowo-Wschodnia, gdzie dostępnych jest stosunkowo niewiele danych paleontologicznych”.
Dlaczego to jest ważne
Zrozumienie historii ewolucji komarów zapewnia ważny wgląd w rozwój człowieka i wzorce migracji. W regionach, w których istnieją ograniczone dowody kopalne, genetyka komarów może służyć jako wskaźnik zastępczy w śledzeniu ruchów hominidów. Badanie pokazuje, że komary nie tylko przystosowywały się do ludzi – prawdopodobnie ewoluowały wraz z nimi. Ta długotrwała relacja sprawiła, że komary są jednym z najbardziej trwałych i śmiertelnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego.
Badanie to podkreśla znaczenie badania chorób przenoszonych przez komary nie tylko z perspektywy medycznej, ale także ewolucyjnej. Pokazuje, jak starożytne interakcje ekologiczne nadal kształtują świat, w którym żyjemy.
