De meeste mensen kennen de basis. Je ziet een klok met een IIII of IV, of je leest over een Super Bowl-nummer en je herkent een Romeins cijfer. Maar het systeem zelf is vaak een mysterie. Het gaat niet alleen om het onthouden van letters. Het gaat over het begrijpen van een logica die berust op optellen en aftrekken.
De basis berust op zeven specifieke symbolen. Elk daarvan verwijst rechtstreeks naar een getal in ons moderne Hindoe-Arabische systeem.
- I is gelijk aan 1
- V is gelijk aan 5
- X is gelijk aan 10
- L is gelijk aan 50
- C is gelijk aan 100
- D is gelijk aan 500
- M is gelijk aan 1.000
Het kennen van deze waarden is de eerste stap. Maar er staat niet hoe je ze moet combineren. Dat is waar de echte mechanica om de hoek komt kijken.
De optelregel
Wanneer je een symbool na een ander symbool plaatst dat dezelfde waarde of een hogere waarde heeft, tel je ze bij elkaar op. Dit is het eenvoudige deel.
Denk aan VI. De V is 5. De I is 1. Omdat I kleiner is dan V en erna komt, tel je 1 op bij 5. Het resultaat is 6.
Neem LXX. De L is 50. De eerste X is 10. De tweede X is 10. Je stapelt ze op. 50 plus 10 plus 10 is gelijk aan 70. Deze additieve stijl werkte voor de meeste getallen. Het werd steeds langer.
De aftrekkingsregel
Hier wordt het lastig voor beginners. Als je een kleinere waarde vóór een grotere plaatst, trek je af.
Denk nog eens aan IV. De I is 1. De V is 5. Omdat 1 kleiner is en vooraan zit, trek je deze af van 5. Het antwoord is 4.
Deze regel verklaart waarom VI 6 is, maar IV 4. De positie verandert alles.
Andere veelvoorkomende voorbeelden volgen dit patroon:
* IX is 9 (10 min 1)
* XL is 40 (50 min 10)
* XC is 90 (100 min 10)
* CD is 400 (500 min 100)
* CM is 900 (1.000 min 100)
Je zult deze combinaties niet willekeurig tegenkomen. Het zijn strikte regels die zijn ontworpen om te voorkomen dat de cijfers logge reeksen van identieke karakters worden.
Opschalen met balken
Wat gebeurt er als je 5.000 moet schrijven? Of 10.000? De standaard zeven symbolen stoppen bij M voor 1.000. Om hoger te gaan, gebruikten de Romeinen een balk over het getal.
Als u een balk op een cijfer plaatst, wordt de waarde ervan met 1.000 vermenigvuldigd.
Een V met een balk erboven is dus niet zomaar 5. Het is 5.000. Een X met een balk is 10.000.
Deze methode
