Het Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) wordt al tientallen jaren gedefinieerd aan de hand van de naam: een term die een specifiek fysiek kenmerk van de eierstokken impliceert. Uit modern medisch onderzoek blijkt echter dat de aandoening niet louter een gynaecologisch probleem is, maar een complexe metabolische en genetische stoornis die ook mannen kan treffen.
De verkeerde benaming: het ging nooit over cysten
De term ‘polycysteus’ is eigenlijk een historisch misverstand. In de jaren dertig identificeerden artsen een cluster van symptomen, waaronder onvruchtbaarheid en onregelmatige menstruaties, en observeerden ze tijdens operaties met vocht gevulde zakjes op de eierstokken. Ze noemden deze ‘cysten’.
We weten nu dat dit helemaal geen cysten zijn, maar follikels : onderontwikkelde eicellen die niet volwassen zijn geworden. In tegenstelling tot echte cysten groeien of scheuren deze follikels niet; ze zitten gewoon in de eierstok en verschijnen op een echo vaak als een “parelsnoer”. Door zich te concentreren op de locatie (de eierstokken) in plaats van op de oorzaak, heeft de medische gemeenschap de ware oorzaken van het syndroom lange tijd over het hoofd gezien.
De grondoorzaak: een metabolische verbinding
Uit huidig onderzoek blijkt dat PCOS wordt veroorzaakt door een genetische gevoeligheid voor insulineresistentie.
De biologische kettingreactie werkt als volgt:
1. Genetische aanleg: Een persoon wordt geboren met een hoger risico op insulineresistentie.
2. Insulineresistentie: De lichaamscellen reageren niet effectief op insuline, waardoor de alvleesklier het hormoon overmatig produceert ter compensatie.
3. Hormonale verstoring: Hoge niveaus van insuline zorgen ervoor dat het lichaam overtollige androgenen (zoals testosteron) produceert.
4. Manifestatie van symptomen: Bij vrouwen verstoren deze hoge androgeenspiegels de ovulatie en veroorzaken ze symptomen zoals acne of overmatige haargroei.
Waarom dit belangrijk is voor mannen
Omdat deze aandoening zijn oorsprong vindt in genetica en metabolische disfunctie en niet alleen in de voortplantingsorganen, stopt het niet bij de vrouwelijke anatomie.
Onderzoek onder mannelijke familieleden van vrouwen met PCOS – zoals broers en vaders – heeft opvallende patronen aan het licht gebracht. Deze mannen laten vaak zien:
– Een verhoogd risico op overgewicht.
– Een hogere prevalentie van metabool syndroom.
– Verhoogde niveaus van bepaalde mannelijke hormonen geproduceerd door de bijnieren.
Ondanks deze bevindingen blijft er een aanzienlijke kloof bestaan in het medisch bewustzijn. De meeste huisartsen zijn niet opgeleid om deze “PCOS-achtige” metabolische kenmerken bij mannen te herkennen, waardoor een grote populatie patiënten niet gediagnosticeerd en onbehandeld blijft.
De drang naar een naamswijziging
Medische experts pleiten nu voor een volledige rebranding van de aandoening. Het doel is om af te stappen van een naam die een symptoom beschrijft (cysten) en naar een naam te gaan die het onderliggende mechanisme beschrijft (metabolische en hormonale disfunctie).
De voordelen van een dergelijke verandering worden ondersteund door een historisch precedent. Toen ‘Syndroom X’ bijvoorbeeld werd omgedoopt tot Metabolisch Syndroom, explodeerde het onderzoek naar de aandoening omdat de naam eindelijk een duidelijke, uniforme richting voor wetenschappers opleverde.
“Als er meer financiering beschikbaar zou zijn… zouden we veel betere behandelingen en gerichte behandelingen kunnen krijgen”, zegt Ricardo Azziz, hoogleraar reproductieve endocrinologie.
Momenteel is er geen enkel door de FDA goedgekeurd medicijn specifiek voor PCOS. Een naamsverandering zou als katalysator kunnen werken en de financiering en het onderzoek kunnen aantrekken dat nodig is om gerichte therapieën voor zowel vrouwen als mannen te ontwikkelen.
Conclusie
Door PCOS te herdefiniëren als een stofwisselingsziekte in plaats van een strikt gynaecologische aandoening, hoopt de medische gemeenschap de nauwkeurigheid van de diagnose te verbeteren en nieuwe behandelingen te ontsluiten voor de miljoenen mannen en vrouwen die door deze genetische aandoening worden getroffen.
