Liczby wyglądają zatrważająco. Nie ma już tej samej pewności.
Wyniki międzynarodowych testów z matematyki ujawniają trend, który powinien zaniepokoić każdego. Dziewczyny zostają w tyle. Poważnie i szybko.
W 2023 r. w większości krajów chłopcy z czwartej klasy osiągali lepsze wyniki niż swoje rówieśniczki. To nie był zacięty wyścig. Pogłębiła się luka, która ledwo istniała przed pandemią. Co gorsza: w 2019 r. wśród ósmoklasistów chłopcy zaczęli osiągać lepsze wyniki niż dziewczęta w wykładniczym przyspieszeniu. Cofamy się. Ponad dekada postępu? Zniknął.
Matthias Eck, specjalista ds. programów w UNESCO, zauważa, że wcześniejsze dane wyglądały zachęcająco: dziewczęta doganiały chłopców.
„Jednak najnowsze dane pokazują, że różnica ponownie się powiększa… co stanowi poważny problem”.
Podobne tendencje zaobserwowano w Stanach Zjednoczonych. Rok temu wskazywały na to dane Krajowego Monitoringu Jakości Edukacji (Karta Sprawozdania Narodowego). Jednak problem ma charakter globalny.
Badanie przeprowadzono w ramach TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study), które co cztery lata ocenia wiedzę uczniów klas czwartych i ósmych. Partnerem jest Międzynarodowe Stowarzyszenie Oceny Edukacyjnej (IEA).
Utrata pozycji
To pierwsze dane zebrane od początku pandemii i widoczne są szkody.
W klasie czwartej chłopcy osiągali sukcesy w matematyce w 85% przypadków we wszystkich krajach uczestniczących w badaniu. Jak leci w ósmej klasie? W nieco ponad połowie regionów, które dostarczyły dane, chłopcy mają znaczącą przewagę. W żadnym regionie sytuacja nie jest korzystna dla dziewcząt. Ani w czwartej, ani w ósmej klasie.
Dlaczego tak się stało? Eka ma hipotezę. Długie zamknięcie szkół doprowadziło do dużych luk w wiedzy. Zakłócenia w nauce nie dotknęły wszystkich jednakowo. Prawdopodobnie pogłębiły już istniejące nierówności. Najbardziej ucierpiały dziewczęta zagrożone słabymi osiągnięciami w nauce. Długie przebywanie poza szkołą zmienia człowieka. To mogło podważyć moją pewność siebie. To tylko hipoteza.
Jednak sytuacja uczniów osiągających słabe wyniki jest jeszcze gorsza.
Powiększa się luka wśród uczniów, którzy nie osiągnęli podstawowego poziomu biegłości (biegłości w przedmiocie). W czwartej klasie dziewczęta mają większe trudności niż kiedykolwiek wcześniej. W ósmej klasie różnica w osiągnięciach technicznie się zmniejsza. Jednakże liczba krajów, w których dziewczęta radzą sobie gorzej niż chłopcy, szybko rośnie.
Badacze są ostrożni: ustalenie związku przyczynowo-skutkowego jest trudne. Jednak stereotypy odgrywają ważną rolę.
Eck twierdzi, że chłopcy i dziewczęta mają takie same zdolności. Wyniki różnią się ze względu na stereotypy, oczekiwania nauczycieli i inne czynniki wynikające z tych samych uprzedzeń.
Trudne decyzje
UNESCO wzywa do działania. Organizacja potrzebuje, aby systemy edukacji ponownie rozważyły swoje strategie równości, szczególnie w przypadku młodszych uczniów.
Matematyka to nie tylko przedmiot szkolny. To klucz otwierający drzwi do kariery w dziedzinach STEM (nauki ścisłe, technologia, inżynieria i matematyka). Obszary te napędzają innowacje, postęp technologiczny i wzrost gospodarczy. Jeśli odmówimy dziewczętom dostępu do tych obszarów, stracimy talenty. Na ogromną skalę.
Jak więc naprawić sytuację?
Nie ma tu prostego przełącznika.
Konieczne są wspólne wysiłki w ramach polityki rządu, społeczności lokalnych, rodzin i klas. Trzeba zniszczyć stereotypy mówiące, że dziewczyny „nie są od matematyki”.
Okno możliwości jest małe.
Ek zwraca swoją uwagę na czwartą klasę, w wieku od dziewięciu do dziesięciu lat. Tutaj zaczyna się rozłam.
„Działanie należy rozpocząć dość wcześnie… i musi być bardzo ukierunkowane.”
Jeśli będziemy czekać, będzie za późno. Być może będziemy musieli ponownie przemyśleć samą koncepcję pewności matematycznej u dziewięcioletniej dziewczynki w świecie, który wciąż wmawia jej, że jest „inna”.
Być może ona naprawdę jest inna.
Ale liczby nie kłamią.
