Nahuatl is niet alleen een overblijfsel van het Azteekse rijk. Het is een levende, ademende taal die in centraal en westelijk Mexico wordt gesproken. Als het meest prominente lid van de Uto-Azteekse familie droeg het het gewicht van twee grote beschavingen: de Azteken en de Tolteken.
We hebben nog steeds bewijs van de complexiteit ervan. Er bestaat vandaag de dag nog steeds een enorme hoeveelheid literatuur uit de 16e eeuw. Spaanse priesters hebben deze teksten opgenomen. Ze gebruikten een spelling gebaseerd op de Spaanse spellingregels.
Het geluid dat een beschaving definieerde
Om Nahuatl te begrijpen, moet je naar de geluiden luisteren. Het klassieke Nahuatl, de taal van de Azteken, had een aparte fonologie. Twee kenmerken vallen op.
Ten eerste was er het tl -geluid. Het werd geproduceerd als een enkele medeklinker. Dit geluid is nu de belangrijkste manier waarop geleerden onderscheid maken tussen moderne dialecten.
Ten tweede was er de glottisslag. Deze scherpe pauze in de luchtstroom is in sommige moderne dialecten verloren gegaan. Het werd vervangen door een h -geluid. Andere dialecten hielden de glottisslag intact.
Waarom dialecten vernoemd zijn naar hun klanken
De splitsing in dialecten is eenvoudig maar verrassend. Het komt allemaal neer op dat tl geluid.
De tl -klank dient om de drie belangrijkste moderne dialecten te onderscheiden: de centrale en noordelijke Azteekse dialecten behouden de tl -klank, zoals blijkt uit hun naam, Nahuatl.
Als je de centrale of noordelijke variant spreekt, behoud je de tl. De naam van de taal zelf, Nahuatl, weerspiegelt dit behoud.
Maar het verhaal verandert afhankelijk van waar je bent.
Oost-Azteekse dialecten rond Veracruz vervingen tl door een simpele t. Deze sprekers noemen hun taal Nahuat.
Westerse dialecten, voornamelijk gesproken in Michoacán en de staat México, hebben tl vervangen door een l. Ze noemen het Nahual.
De geografie van Mexico splitste de taal in wezen op basis van een enkele medeklinkerverschuiving.
Hoe klassieke grammatica werkte
Klassiek Nahuatl is anders gebouwd dan Engels of Spaans. Het was agglutinatief. Dat betekent dat het delen aan elkaar heeft gelijmd om betekenis op te bouwen.
Het gebruikte een set van 15 medeklinkers en vier lange en korte klinkers. De grammatica was sterk afhankelijk van:
- Voor- en achtervoegsels
- Reduplicatie van lettergrepen
- Samengestelde woorden
Deze structuur zorgde voor enorme details in één enkel woord. Je zou complexe ideeën in kleine taalkundige eenheden kunnen verpakken. Het Spaanse schrift probeerde dit vast te leggen, maar het paste nooit perfect.
De taal blijft bestaan. Het past zich aan. De tl leeft op sommige plaatsen voort. In andere gevallen is het t of l geworden. De kernbetekenis blijft. De geschiedenis is er nog steeds.
