Jacques Bertillon zrobił więcej niż tylko liczył ludzi. Rozumiał, co oznaczało ich życie. Urodzony w Paryżu w 1851 roku, stał się jednym z pierwszych myślicieli, którzy podeszli do zagadnień społecznych jako nauki ścisłej. Jego badania przeniosły statystykę z peryferii do centrum nauk społecznych. Chociaż zmarł w 1922 r., jego metody nadal wpływają na nasze dzisiejsze zrozumienie dynamiki populacji.
Od lekarza do analityka danych
Karierę zawodową rozpoczął jako lekarz. To wykształcenie medyczne dało mu szczególną perspektywę. Postrzegał ciało i zachowanie jako punkty danych. W latach siedemdziesiątych XIX wieku całkowicie zmienił swoje skupienie. Zaczął analizować wskaźniki rozwodów i samobójstw w różnych krajach.
To było odważne posunięcie. Społeczeństwo postrzegało te tematy jako moralne niepowodzenia i osobiste tragedie. Bertillon widział w nich wymierne trendy.
W 1883 stał na czele Biura Statystyki Zdarzeń Życiowych w Paryżu. Został następcą swojego ojca, Louisa-Adolphe’a Bertillona. Pod kierownictwem Jacquesa biuro szybko się rozwijało. Nie zajmowali się już wyłącznie zbieraniem surowych danych. Opracowali zaawansowane formy analizy. Dane poszły głębiej. Pytania stały się bardziej dotkliwe.
Standaryzacja akt zgonów
Jednym z jego najtrwalszych zapisów jest klasyfikacja przyczyn śmierci dokonana przez Bertillona. System ten tworzy jednolity międzynarodowy standard statystyczny. Dzięki temu różne kraje mogą porównywać dane dotyczące śmiertelności z rzeczywistą spójnością. Wcześniej zapis o śmierci danej osoby był niejasny i niespójny. Jego klasyfikacja uporządkowała chaotyczny rejestr zdrowia publicznego.
„Bertillon podchodził do problemów społecznych tak, jakby były nauką ścisłą”.
Przyznał również, że rządy potrzebują lepszych narzędzi. Napisał podstawowy kurs statystyki administracyjnej, aby pomóc władzom francuskim w gromadzeniu danych. Podręcznik ten został opublikowany w 1895 roku. Zawierał metody ilościowe dla biurokratów niebędących matematykami.
Walka z alkoholizmem i spadkiem populacji
Bertillon miał osobiste hobby. Był głęboko zaniepokojony wzrostem alkoholizmu we Francji. Martwił się także wolniejszym wzrostem liczby ludności w porównaniu z innymi krajami. Nie były to wyłącznie zainteresowania akademickie. Uważał ich za zagrożenie dla przyszłości kraju.
Jego badania zaowocowały dwiema ważnymi publikacjami.
- L’Alcoolisme et les moyens de le Battler Jugés par l’expérience (1904). Książka ta opowiada się za walką z alkoholizmem, opartą nie tylko na teorii, ale także na doświadczeniu i wiedzy.
- La Dépopulation de la France (1911). Tutaj analizuje przyczyny stagnacji demograficznej we Francji.
Prace te świadczą o jego przekonaniu, że polityka powinna opierać się na dowodach. Nie chciał po prostu wiedzieć, co się dzieje. Chciał to naprawić.
Dlaczego jego podejście ma teraz znaczenie
Często myślimy o danych jako o nowoczesnym wynalazku. To jest błędne. Bertillon pokazał, że ludzkie zachowanie można odwzorować. Pokazał, że problemy społeczne można rozwiązywać metodami ilościowymi. Jego prace w dalszym ciągu stymulowały wykorzystanie statystyki w naukach społecznych.
Dziś analizę demograficzną uważamy za oczywistość. Opieramy się na szacunkach populacji. Opieramy się na standardowych kodeksach zdrowotnych. Infrastrukturę tę stworzył francuski statystyk, który nie zgodził się z faktem, że problemy społeczne są nierozwiązywalną tajemnicą.
Liczby opowiadają historię. Bertillon uczy nas słuchać.
