Pali to nie tylko ruina. Jest to żywe naczynie, które przekazuje święte teksty buddyzmu therawady. Jest to centralny język indoaryjski w północnych Indiach, zbliżony do starożytnych dialektów wedyjskich i sanskrytu, ale różni się od nich. Nie jest bezpośrednio wyrzeźbiony z ich kamienia.
Dlaczego ten konkretny język? Budda odrzucił sanskryt. Uważał ją za domenę wykształconej elity i zbyt odległą dla zwykłych ludzi. Zamiast tego zachęcał swoich wyznawców, aby używali swoich ojczystych języków. To był radykalny krok. Uczynił nauczanie łatwiejszym do zrozumienia.
Budda sprzeciwiał się używaniu sanskrytu i zachęcał swoich wyznawców do używania dialektów.
Słowa te od wieków przekazywane są ustnie. Rozprzestrzenili się po całych Indiach i przybyli na Sri Lankę w III wieku p.n.e. Dopiero w I wieku p.n.e. w końcu zostały spisane na papierze. Używano pisma palijskiego. Jest to język pisany i standard o mieszanym pochodzeniu, będący mozaiką różnych języków mówionych.
Wpływ rozprzestrzenił się ze Sri Lanki. Tipitaka (palijska nazwa oznaczająca „trzy kosze”) sprowadziła ten język do Birmy, Tajlandii, Kambodży, Laosu i Wietnamu. Stał się międzynarodowym językiem mnichów i uczonych. Standard, którego przestrzegano.
Ale moja podróż przez Hindustan dobiega końca. W XIV wieku palijski zniknął jako język pisany w Indiach kontynentalnych. Jednak nigdy nie zniknął całkowicie i nadal jest obecny w Azji Południowo-Wschodniej. Istniał tam do XVIII wieku. Dziś pozostaje ważnym kluczem dla tych, którzy chcą zrozumieć początki myśli buddyjskiej. Jak czytać oryginalne słowa Nauczyciela? Zacznijmy od palijskiego.














